Den Bosch is een stad die zich uitstekend leent voor een wandeling. Alles ligt dicht bij elkaar, de straatjes zijn mooi en je kunt werkelijk elke hoek omslaan en ergens uitkomen dat de moeite waard is. Maar als je niet weet waar je moet beginnen, loop je het risico dat je alleen de hoofdstraten ziet en de beste stukken mist. In deze blog beschrijven we een wandelroute door de binnenstad van Den Bosch die je langs bastions, hofjes en verborgen plekjes brengt. Met de verhalen erbij, want die maken het pas echt compleet. En voor wie ook creatieve foto’s wil maken onderweg: lees dan ook onze blog over wat is een fotowandeling?
Inhoud
Startpunt: de Markt en de Parade
Een wandeling door Den Bosch begin je het makkelijkst bij de Markt of de Parade. Beide pleinen liggen centraal, zijn goed bereikbaar en geven je meteen een goed gevoel bij de stad. De Parade is het rustigere van de twee: omgeven door mooie gevels, met de Sint-Jan als decor op de achtergrond. Neem even de tijd om te kijken en te genieten voordat je vertrekt. Aan de Parade vind je ook een aantal goede terrasjes, mocht je eerst nog een koffie willen drinken voordat je op pad gaat.
De achterkant van de Sint-Jan
Vanuit de Parade loop je via een van de smalle straatjes naar het Sint-Janskerkhof: de achterkant van de Sint-Janskathedraal. Minder bezocht dan de voorkant, maar minstens zo mooi. Hier zie je de kathedraal zonder de drukte, en kun je rustig de details bekijken: de luchtbogen, de stenen beelden die al eeuwen op dezelfde plek staan en de gotische torens die omhoog klimmen. Dit is ook de plek waar de beroemde kerststal van Den Bosch te vinden is, die al bestaat since 1953 en inmiddels meer dan 200 dieren telt.
“De Sint-Jan is niet alleen het mooiste gebouw van Den Bosch, maar ook het meest misunderstood. De meeste mensen zien alleen de voorkant.” — Nikki Kerssens, Bossche Kiekjes
Herman Moerkerkpark en Dieske
Loop van het Sint-Janskerkhof verder richting de Korte Waterstraat. Aan het einde van dit straatje vind je het Herman Moerkerkpark, een vernieuwd parkje met een bijzonder beeldje: Dieske. Die kleine jongen met de grote pet en de vis heeft een verhaal dat je niet snel vergeet, al is het dan ook volledig verzonnen. Historicus Peter-Jan van der Heijden bedacht de legende van Dieske in 1992, in een kwartier, om te voorkomen dat Den Bosch een soort Manneken Pis zou krijgen. In het park zijn ook de resten te zien van de allereerste stadsmuur van Den Bosch, daterend uit de dertiende eeuw. Die muur is in 2024 gerestaureerd met meer dan 40.000 nieuwe middeleeuwse kloostermoppen. Een stukje middeleeuwse bouwkunde, midden in de stad.
De Smalle Haven: waar Den Bosch vroeger handel dreef
Steek de Markt over en wandel via de Hoge Steenweg richting de haven. De Smalle Haven en de Brede Haven zijn de overblijfselen van wat ooit een van de belangrijkste handelshavens van Nederland was. Rond 1800 was Den Bosch de schakel tussen Amsterdam, Rotterdam en het achterland van West-Europa. Havenarbeiders laadden en losten schepen van ’s ochtends vroeg tot ’s avonds laat. De naam Smalle Haven heeft niks te maken met hoe breed het kanaal is: de twee kanten van de haven hebben gewoon ieder hun eigen naam. Na de Tweede Wereldoorlog verdween de handelsactiviteit en kwamen er snellere, goedkopere routes. De naam bleef. Als je er nu staat, is het bijna niet voor te stellen hoe druk het hier ooit was.
Bastion Maria: de regenton van Den Bosch
Loop vanuit de haven verder langs het water richting Bastion Maria. Dit verdedigingswerk uit 1614 werd in de zeventiende eeuw gebouwd omdat de oude stadsmuren niet meer sterk genoeg waren. Het bastion werd rond 1890 afgebroken en in 2008 opnieuw opgebouwd, nadat archeologen de resten terugvonden. Wat veel mensen niet weten: onder het bastion zit een groot waterbassin dat als een soort regenwater-opvang voor de stad werkt. Bij zware regenval wordt het water tijdelijk opgevangen zodat de straten droog blijven. Je ziet het niet, maar Bastion Maria houdt Den Bosch al eeuwen droog. En het uitzicht vanaf het bastion, zeker rond de namiddag, is prachtig.
Stadspark Mariënburg: de verborgen tuin
Van Bastion Maria loop je via de Vughterstraat en het straatje Uilenburg naar een van de mooiste verborgen plekken van Den Bosch: stadspark Mariënburg. Ooit was dit de kloostertuin van de zusters van het klooster Mariënburg, afgesloten voor de buitenwereld. Nu is het een publiek park met kunstwerken, oude bomen en een rust die je midden in de stad niet verwacht. De mammoetboom hier is al zo’n 130 jaar oud en is eigenlijk nog maar een kleine jongen: dit soort bomen kan 3000 jaar oud, 90 meter hoog en 8 meter breed worden.
Klein Lombardje en de hofjes van Den Bosch
Op de terugweg naar het startpunt loop je langs Klein Lombardje en een paar van de mooiste hofjes van Den Bosch. Het Tilmanshof, gebouwd in 1896 als sociale woningbouw voor rooms-katholieke arbeiders, geeft je het gevoel van een klein dorpje midden in de stad. Het Sint Jacobshof, verstopt achter de drukke Hinthamerstraat, is gebouwd op de plek van een oud kerkhof. Stuk voor stuk plekken die je gemakkelijk mist, maar die je de stad heel anders laten zien als je ze eenmaal kent. Meer over al deze hofjes lees je in onze blog De mooiste hofjes van Den Bosch.
Afsluiten aan de Uilenburg
Eindig je wandeling in de Uilenburg: de autovrije wijk met smalle straatjes, gezellige terrasjes en een ontspannen sfeer. Dit is de plek om even bij te komen, iets te drinken en de wandeling te laten bezinken. Als het mooi weer is, is er weinig mooier dan hier op een terras zitten en de mensen voorbij zien lopen. Den Bosch op zijn best.
Voor wie ook tijdens de wandeling creatieve foto’s wil leren maken van al die mooie plekken: de Bossche Kiekjes Fotowandeling neemt je mee langs een eigen route met vijf bijzondere locaties, met verhalen en foto-opdrachten erbij. Meer route-ideeën en tips ontvangen? Schrijf je in voor de nieuwsbrief.
Veelgestelde vragen over wandelen in Den Bosch
Hoe lang is de wandeling door de binnenstad van Den Bosch?
De route die we in deze blog beschrijven is ongeveer drie tot vier kilometer en duurt met rustig wandelen en af en toe stoppen om te kijken zo’n twee tot drie uur. Je kunt hem makkelijk inkorten of uitbreiden afhankelijk van hoeveel tijd je hebt.
Is Den Bosch geschikt voor wandelaars met een rollator of rolstoel?
Het centrum van Den Bosch is grotendeels goed begaanbaar, al zijn er smalle stoepen en kinderkopjes in sommige straatjes. De meeste bastions en hofjes zijn ook te voet goed te bereiken. De Bossche Kiekjes Fotowandeling heeft voor de zomer-editie ook een aangepaste route voor mensen die minder mobiel zijn.
Zijn er begeleide wandelingen door Den Bosch?
Ja, er zijn meerdere aanbieders van begeleide stadswandelingen in Den Bosch. De VVV en enkele lokale gidsen organiseren regelmatig rondleidingen. Wie liever op eigen tempo gaat, kan de Bossche Kiekjes Fotowandeling doen: een self-guided route met alles erbij, uitgeprint meegenomen.
Waar kan ik een kaart van Den Bosch ophalen voor een wandeling?
Bij de VVV in Den Bosch kun je plattegronden en wandelkaarten ophalen. Maar de Bossche Kiekjes Fotowandeling heeft alles wat je nodig hebt al in een overzichtelijke PDF staan: de route, de verhalen en de foto-opdrachten. Uitprinten en gaan.
Wat zijn de mooiste straten in Den Bosch om door te wandelen?
De Uilenburg, de Schilderstraat, de Hinthamerstraat en de smalle straatjes rond het Sint-Janskerkhof zijn allemaal de moeite waard. Maar de echte parels vind je in de hofjes en steegjes die je er op het eerste gezicht niet bij ziet. Lees onze blog Verborgen plekjes in Den Bosch die locals kennen voor de beste tips.
