Verborgen plekjes in Den Bosch die locals kennen

Den Bosch is een stad die je pas echt leert kennen als je even van het bekende pad afstapt. De Sint-Jan, de Markt, de Bossche bol: die ken je wel. Maar achter de gevels, door de poortjes en in de steegjes liggen plekken die zelfs mensen die al jaren in Den Bosch wonen nog nooit hebben ontdekt. Niet omdat ze ver weg zijn, maar omdat je er gewoon nooit op let. Totdat iemand je erop wijst. Wij doen dat vandaag. Hier zijn acht verborgen pareltjes die je tijdens je volgende bezoek aan Den Bosch zeker moet opzoeken.

1. Klein Lombardje: het financiële hart van de middeleeuwse stad

Als je door Klein Lombardje loopt, stap je eigenlijk een oud verhaal binnen. De naam van dit kleine steegje verwijst naar de Lombarden: Italiaanse geldschieters uit Lombardije die zich hier in de middeleeuwen vestigden. Christenen mochten in die tijd namelijk geen rente vragen, dus haalde Den Bosch specialisten van ver. Die Lombarden werkten met rentes tot soms wel vijftig procent. Niet mis. Toen ze verdwenen, rond 1600, nam de Bank van Lening het gebouw over: een plek waar mensen met weinig geld hun spullen als onderpand konden inleveren. Dezelfde plek, een heel ander verhaal. Het kleine poortje aan het begin van het steegje is op zichzelf al de moeite waard om te fotograferen.

2. Het Tilmanshof: een klein dorpje midden in de stad

Wie het Tilmanshof voor het eerst betreedt, begrijpt meteen waarom dit een van de meest bijzondere plekken van Den Bosch is. Het hofje bestaat uit kleine vrijstaande huisjes met groen ertussen, een open sfeer en een rust die je midden in de stad niet verwacht. Bijna een klein dorpje op zichzelf. Het hofje werd gebouwd in 1896 en 1897, op de plek waar ooit een boerderij met boomgaard en een bierbrouwerij stond. De architect koos voor een lichte, koloniale stijl, wat het geheel een heel eigen karakter geeft. In 1907 richtte eigenaar Victor Tilman een stichting op om betaalbare woningen te bieden aan rooms-katholieke arbeiders en mensen met een laag inkomen. Een hofje met een sociaal hart, op een plek met geschiedenis. En als je er goed naar kijkt, zie je in de verte de toren van de Catharinakerk.

3. Sint Jacobshof: een hofje met een kerkhof eronder

Achter de drukke Hinthamerstraat ligt het Sint Jacobshof, een verzameling woningen rond een rustig binnenplaatsje. Weinig mensen weten dat dit hofje is gebouwd op de plek waar ooit de Sint Jacobskerk stond, met een kerkhof eromheen waar Bosschenaren en pelgrims werden begraven. Het hofje dateert uit de jaren 1920 en werd oorspronkelijk gebouwd als woonplek voor bejaarden. Een vroege vorm van begeleid wonen, in een stad die al eeuwen weet hoe ze voor haar inwoners moet zorgen. Het is klein, rustig en je loopt er zo langs zonder het op te merken. Maar wie door de smalle doorgang naar binnen stapt, vindt een wereld die even heel anders aanvoelt dan de stad eromheen.

4. Bastion Oranje: van vestingwerk naar rustpunt

Bastion Oranje is een van de best bewaarde vestingwerken van Den Bosch. Gebouwd na 1629, toen prins Frederik Hendrik de stad had ingenomen en de nieuwe machthebbers zeker wilden zijn dat zoiets niet nog eens zou gebeuren. De muren zijn twee meter dik, er stond zwaar geschut bovenop en er was zelfs een kanon met de bijnaam ‘de Boze Griet’, dat zo slecht werkte dat het gevaarlijker was voor de eigen mensen dan voor de vijand. Vandaag de dag is het bastion een plek waar je in het gras zit, uitkijkt over het Bossche Broek en alleen maar rust hoort. Waar ooit werd gevochten is nu de stilte. Dat vinden wij het mooiste van dit plekje.

5. Herman Moerkerkpark en het beeldje van Dieske

In het vernieuwde Herman Moerkerkpark staat een beeldje dat inmiddels een Bossche legende is geworden: Dieske. Een Bossche jongen met een zwakke blaas die, zo gaat het verhaal, ooit de stad redde door de poorten te sluiten toen hij de Geldersen zag aankomen. Maar het verhaal heeft een addertje onder het gras: Dieske is volledig verzonnen. In 1992, toen Den Bosch een fontein wilde, grapte een krant over een eigen ‘Manneken Pis’. Bosschenaar en historicus Peter-Jan van der Heijden vond dat niks en bedacht in een kwartier het verhaal van Dieske. Zo wordt een verzonnen legende in een klap een echt stuk Bossche cultuur. Het park is ook de plek waar je de resten kunt zien van de allereerste stadsmuur van Den Bosch, daterend uit de dertiende eeuw. Die muur is in 2024 gerestaureerd en gedeeltelijk herbouwd, met meer dan 40.000 nieuwe middeleeuwse kloostermoppen.

6. Stadspark Mariënburg: een geheime tuin in de binnenstad

Wie door de Uilenburg loopt en het straatje ‘Uilenburg’ inslaat, stuit plotseling op een verstopt stadspark: Mariënburg. Een groene oase met kunstwerken, oude bomen en een rust die je niet verwacht zo dicht bij het centrum. Het park was vroeger de kloostertuin van de zusters van het klooster Mariënburg en was lange tijd niet toegankelijk voor het publiek. Pas later werd het opengesteld, en sindsdien is het een van de meest rustgevende plekken van de binnenstad. In 2016, het Jeroen Bosch-jaar, werden er kunstwerken geplaatst ter ere van de bekende Bossche schilder. En de mammoetboom in het park? Die is al zo’n 130 jaar oud en kan uiteindelijk 3000 jaar oud, 90 meter hoog en 8 meter breed worden. Dit is eigenlijk nog een baby.

7. De Schilderstraat: het verborgen steegje tussen de winkels

Tussen de Hinthamerstraat en de rest van de binnenstad loopt een smal steegje dat de meeste mensen nooit betreden: de Schilderstraat. Je vindt hem tussen Salon van Jetje en een modezaak, bijna onzichtbaar als je niet weet dat je er naar moet zoeken. Maar wie naar binnen stapt, loopt plotseling in een ander Den Bosch. Een rustig straatje met een muurschildering, kleine werkplaatsen en een sfeer die midden in het winkelgebied toch volkomen anders aanvoelt. Het is het soort plekje dat je zelf een beetje geheim wil houden.

8. De Jeroen Bosch Tuin: van kloostertuin tot oase

De Jeroen Bosch Tuin is tegenwoordig een publieke groene plek, maar dat was het lange tijd niet. Deze tuin hoorde bij het klooster van de Paters Redemptoristen, die hier leefden vanaf 1855. Het was een afgesloten plek voor rust, gebed en bezinning. Monniken liepen hier in stilte terwijl de rest van de stad gewoon doorging. Nu kun je er zelf rondlopen, op een bankje zitten en als je goed luistert de klokken van de Sint-Jan horen. En vanuit het smalle straatje In den Boerenmouw heb je het bekendste uitzicht op de Sint-Jan van heel Den Bosch.

Wil je al deze plekken ook zelf bezoeken, met de verhalen erbij en een creatieve foto-opdracht per locatie? Dan is de Bossche Kiekjes Fotowandeling precies wat je zoekt.

Je kunt ook Dagje Den Bosch: de perfecte route lezen voor tips over hoe je al deze plekken in één dag kunt combineren. Of schrijf je in voor de nieuwsbrief en ontvang nieuwe verhalen over Den Bosch rechtstreeks in je inbox.