Dit zijn de mooiste hofjes van Den Bosch (ken jij ze allemaal al?)

Wat is onze stad toch kei mooi, hè? We kennen allemaal de drukte van de Markt en de gezellige terrassen in de Uilenburg, Korte Put of de Parade, maar wist je dat Den Bosch ook een andere kant heeft? Een kant van fluisterstille tuinen, krakende poortjes en verhalen die al eeuwen in de muren zitten.

Vandaag nemen we je mee langs de mooiste hofjes van onze stad. Ideaal voor een middagje struinen, herinneringen ophalen en natuurlijk: het maken van dat ene perfecte kiekje. En het mooie is: zelfs als je hier al je hele leven woont, zijn er altijd plekjes die je nog niet kende.

Wat is een hofje eigenlijk?

Voordat we de stad in gaan, even een korte uitleg voor wie het niet meteen weet. Een hofje is een groep woningen rondom een gezamenlijke binnenplaats of tuin, vroeger bedoeld voor mensen die steun nodig hadden: armen, weduwen, ouderen of mensen zonder werk. Ze werden gebouwd door welgestelde families, kerken of stichtingen die iets terug wilden doen voor de gemeenschap. Den Bosch had er vroeger tientallen. Een aantal bestaat nog steeds. De functies zijn veranderd, de sfeer is gebleven.

1. Het Tilmanshof

Als je over de Parklaan wandelt, loop je er zo voorbij als je niet oplet. Het Tilmanshof ligt een stukje teruggetrokken en verscholen achter de straat. Het is rond 1896 en 1897 gebouwd in een prachtige stijl die doet denken aan oude stations: kenners noemen dit ook wel de koloniale stijl. De huisjes staan los van elkaar, er zit groen tussen en de sfeer is die van een klein dorpje dat toevallig midden in een stad terechtgekomen is.

Vroeger woonde de rijke advocaat Victor Tilman in een grote villa aan de Vughterstraat en precies daarachter liet hij deze huisjes bouwen voor “minder bedeelde” rooms-katholieke gezinnen. In 1907 richtte hij er een stichting voor op, met als enige doel: goede en betaalbare woonruimte bieden aan mensen die het niet breed hadden. Het is er nu zo rustig en idyllisch dat je bijna vergeet dat je midden in het centrum bent. Als je goed kijkt, zie je in de verte nog de toren van de Catharinakerk boven de daken uitkomen.

2. Klein Lombardje

Achter het Stadhuis ligt een plekje met een ruig randje én een gouden hart. Klein Lombardje was vroeger de buurt van de Lombarden: Italiaanse geldschieters die zich hier in de middeleeuwen vestigden. Christenen mochten geen rente vragen, maar die Lombarden hadden daar geen last van. Ze leenden geld uit met rentes tot soms vijftig procent. Niet mis. In het lage poortje dat toegang geeft tot het hofje zie je het jaartal 1793 nog staan.

Maar de meeste Bosschenaren kennen dit plekje vooral vanwege Janus Borghs, beter bekend als Janus Kiep. Met zijn hondje, zijn pijp en zijn bloemenkar was hij een onvergetelijk figuur in de stad. In de doorgang hangt nog altijd een gedenkplaat voor deze echte Bossche volksmens. Fotografisch gezien is het poortje van Klein Lombardje een van de mooiste plekjes van de stad. Zet iemand in het licht aan het einde van de tunnel en je hebt meteen een perfecte foto.

3. Het Sint Jacobshof

Vlak bij het Jheronimus Bosch Art Center ligt het Sint Jacobshof. Dit hofje is een prachtig voorbeeld van de Amsterdamse School: let maar eens op het bijzondere metselwerk en de vorm van de daken. Het werd rond 1920 tot 1925 gebouwd voor arbeidersgezinnen en bejaarden die hier rustig konden leven. Als je onder de poortbogen doorloopt, voel je meteen de geborgenheid van het pleintje.

Wat veel mensen niet weten: het hofje is gebouwd op de plek waar ooit de Sint Jacobskerk stond, met een kerkhof eromheen waar pelgrims en gewone Bosschenaren werden begraven. Onder de grond liggen die resten er nog steeds. De naam draagt die herinnering mee, ook al is de kerk al lang verdwenen. Een vroege en menswaardige vorm van begeleid wonen, op een plek die veel ouder is dan het hofje zelf.

4. Zusters van Orthenpoort

Vlak bij de Hinthamerstraat vind je dit bijzondere hofje, waarvan de geschiedenis helemaal teruggaat naar 1423. Toen vestigden de Zusters van Orthen zich hier: geen echte nonnen, maar vrome vrouwen die hun kost verdienden met het weven van linnen. Ze waren zo goed dat het weversgilde er jaloers op werd.

Er hebben hier heel wat hoge gasten geslapen, zoals de vrouw en het zoontje van keizer Maximiliaan. De woningen van nu zijn pas na de Tweede Wereldoorlog gebouwd voor ouderen, maar de prachtige gevelstenen vertellen je nog altijd het hele verhaal van vroeger. Het kloostercomplex was ooit enorm groot en strekte zich uit van de Hinthamerstraat tot de Aa. Restanten van de kapel liggen nog onder de grond, ter hoogte van het hofje. In 1623 kreeg het straatje officieel zijn naam, omdat het al lange tijd de doorgang was naar het zusterklooster.

5. In den Boerenmouw

Dit kleine zijstraatje van de Hinthamerstraat verbergt een van de best bewaarde geheimpjes van de stad. Vroeger stond hier een schuilkerk, maar als je goed zoekt, vind je achterin een poortgebouw dat toegang geeft tot een piepklein hofje. Het zijn schattige, witgekalkte huisjes waar vroeger zelfs druiven groeiden: wat in die tijd echt een unicum was in de stad. Het is een officieel stiltegebied, dus je kunt hier even heerlijk ontsnappen aan de drukte. En als bonus: vanuit het smalle straatje heb je het bekendste uitzicht op de Sint-Jan van heel Den Bosch.

6. Het Hof van Zevenbergen

Dit is een plek die je niet zomaar binnenwandelt: het Hof van Zevenbergen is opgedeeld in drie bewoonde woningen. Maar door het ijzeren hek naar binnen kijken is al de moeite waard. Ooit was dit een groot adellijk stadspaleis, een van de rijkste adressen van Den Bosch. In de tijd van Jeroen Bosch, rond 1500, woonden hier families met macht, geld en invloed. Zelfs de jonge keizer Karel V heeft hier rondgelopen.

Later werd het een weeshuis, waar kinderen zonder ouders leefden onder strenge regels en toezicht van een binnenvader en binnenmoeder. Jongens en meisjes streng gescheiden, weinig ruimte voor echt kind-zijn zoals wij dat kennen. Vandaag de dag wonen er drie gelukkige Bosschenaren in wat ooit een paleis was. Ze weten vast wel hoe bijzonder dat is.

7. Stadspark Mariënburg: de tuin die je niet verwacht

Strikt genomen is dit geen hofje in de klassieke zin, maar het heeft dezelfde eigenschap die al de plekken op deze lijst delen: je loopt er bijna altijd voorbij zonder het te weten. Verstopt achter het straatje Uilenburg, onzichtbaar vanaf de hoofdstraten, ligt dit groene stadspark met oude bomen, kunstwerken en een rust die je midden in de binnenstad niet verwacht.

De tuin was eeuwenlang het afgesloten binnenterrein van het klooster van de zusters van Mariënburg, bedoeld voor rust en gebed. Nu is het openbaar toegankelijk en een van de fijnste plekken van de stad. De mammoetboom hier is al zo’n 130 jaar oud en is eigenlijk nog maar een jonge boom: dit soort sequoia’s kan 3000 jaar oud, 90 meter hoog en 8 meter breed worden. Dat stelt de andere dingen even in perspectief.

Bezoek de hofjes zelf met de Bossche Kiekjes fotowandeling

Ben je ook zo dol op dit soort verborgen plekjes, maar vind je het lastig om ze allemaal zelf te vinden? Of heb je Wil je al deze hofjes zelf ontdekken, met de verhalen erbij en een creatieve foto-opdracht per locatie? Dan is de Bossche Kiekjes Fotowandeling precies wat je zoekt. Of je nu gezellig met je partner gaat, een dagje uit plant met je vriendengroep of de hele familie meeneemt: het is de perfecte manier om Den Bosch op een ontspannen tempo te ontdekken.

Je krijgt een overzichtelijke PDF met de route, de verhalen en de fototips. Geen ingewikkelde apps, geen vaktermen. Gewoon uitprinten en gaan.

• Je ontdekt bijzondere verhalen over plekken die je al jaren kent
• Je leert simpele fotografietechnieken met je eigen smartphone
• Je maakt creatieve foto’s samen
• En je komt langs gezellige plekjes voor een pauze tussendoor

Meer wandeltips voor Den Bosch lees je in onze blog over wandelen door Den Bosch. Of bekijk onze blog over verborgen plekjes in Den Bosch die locals kennen voor nog meer van dit soort verhalen.
Wil je vaker dit soort tips en verhalen over Den Bosch ontvangen? Schrijf je in voor de nieuwsbrief en je hoort het als eerste.

Een wandeling door de hofjes als een uniek cadeau!

Ken je iemand die binnenkort jarig is of met pensioen gaat? Geef dan een fotowandeling cadeau. Een mooie herinnering is immers veel meer waard dan de zoveelste bos bloemen. Zien we je binnenkort in de hofjes?

Veelgestelde vragen over de hofjes in Den Bosch